Begeleidingsmethodieken

De aanpak van DFG is net zo divers als de mensen met wie wij werken. Onze benadering is multi-methodisch: wij leveren per cliënt maatwerk en putten daarbij uit een breed arsenaal aan methoden. De coaches bij DFG zijn allen geschoold in verschillende benaderingen, waarover hieronder meer. Wat ons verbindt is het schildenmodel - wij gebruiken dit als overkoepelend kader waarbinnen wij de diverse methoden, modellen en theorie een plaats geven.

De Schilden van je innerlijke familie.

Dit model is binnen DFG ontwikkeld door Arienne Klijn. Centraal in dit model staat de gedachte dat je als mens kunt leren de regie over jezelf te nemen door je bewuster te worden van de verschillende aspecten in jezelf. Vrijwel iedereen herkent wel dat er binnen jezelf sprake kan zijn van verschillende, soms zelfs tegenstrijdige wensen en gedachten. In dit model worden de verschillende kanten van jezelf gepersonifieerd door de archetypen van het meisje, het jongetje, de man en de vrouw. Deze archetypen zijn in ieder mens (zowel man als vrouw) aanwezig. In het kort gezegd staan de verschillende schilden voor:

Meisje Zij staat voor het gevoel in ons. Zij is ook degene in ons die op zoek is naar verbinding. Zij houdt van harmonie en als zij zich veilig voelt kan zij vol vertrouwen opgaan in het moment. Wanneer het meisje in ons zich niet veilig voelt kan zij in ons gespannen en angstig zijn.

Jongetje Het jongetje staat voor de eigen wil, levenslust, plezier en creativiteit. Hij is in ons de vonk van inspiratie. Een jongetje dat te weinig begrensd wordt kan vanuit enthousiasme veel te veel hooi op zijn vork nemen en het oog voor zijn omgeving en de realiteit verliezen.

Vrouw Onze innerlijke vrouw is onze basis. Zelfvertrouwen en eigenwaarde. Zij is degene in ons die haar eigen waarden bepaald en wijs en realistisch is. Zij verzorgt het innerlijke gezin en kan de verschillende behoeften in ons zelf reguleren. Zij heeft ook oog voor de belangen en wensen van haar omgeving. Bij een te veel of te weinig ontwikkelde innerlijke vrouw kan er o.a. sprake zijn van te weinig eigenwaarde en onafhankelijkheid of kan zij teveel in haar zorgende rol schieten.

Man De man in ons is van het doen. Hij denkt lineair en analytisch. Hij is doelgericht en besluitvaardig. Bij teveel of te weinig ontwikkelde man kan er o.a. sprake zijn van te weinig kracht en doorzettingsvermogen of van hardheid, normatief en meedogenloos zijn (ook naar de eigen andere schilden).

Over het algemeen beginnen wij een begeleidingstraject met het maken van een schildenanalyse. Door de verschillende schilden concreet neer te zetten in een opstelling, wordt vaak snel zichtbaar wat de oorzaak is van de disbalans en klachten. Ook wordt duidelijk wat nodig is om de balans te herstellen. En belangrijk: in welke tussenstappen je dit kunt bereiken. Dit model gebruiken we veelal als rode draad in het traject, waarbij we beschikken over een ruim arsenaal aan werkvormen. Dit wordt aangevuld met andere werkwijzen als dat op dat moment geïndiceerd is. Uiteraard kan het ook zo zijn dat we direct met een andere methode starten en werken als daar in de intake een indicatie voor is. Meer informatie over de schilden van je innerlijke familie is te vinden in het boek: “Waarom het jongetje altijd wint: de schilden van je innerlijke familie”, door Arienne Klijn en op www.dfg-schilden.nl

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragtherapie is één van de meest gehanteerde modellen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Deze methode gaat er vanuit dat ons gedrag veroorzaakt wordt door onze aangeleerde overtuigingen. Ongewenst gedrag wordt veroorzaakt door irrationele overtuigingen. Een voorbeeld: als iemand in de kindertijd heeft aangeleerd dat je alleen gewaardeerd wordt als je goed presteert kan dit leiden tot bijna grenzeloos werk en presteergedrag, met als mogelijk eindresultaat overspanning of burnout.

In de cognitieve gedragtherapie wordt gewerkt met het opsporen cq. bewust worden van deze overtuigingen om er vervolgens de rationaliteit en behulpzaamheid ervan ter discussie te stellen. Met als resultaat een nieuwe effectievere gedachte. In bovenstaand voorbeeld: Ook als ik een grens stel kan ik nog steeds gewaardeerd worden. Door vervolgens nieuw gedrag uit te gaan proberen, eens een keer nee zegen tegen een nieuw project bijvoorbeeld, kan gemerkt worden dat de nieuwe overtuiging wordt bekrachtigt en dat spoort weer aan tot vaker nee zeggen.

Het opsporen van overtuigingen en het ter discussie stellen van de realiteitswaarde ervan komt bij ons vaak al op natuurlijke wijze aan de orde in het werken met de schilden. Het is namelijk in dit model de man die de irrationele gedragspatronen heeft aangeleerd. Als in het model de man vaak voorop staat komen als vanzelf ook zijn (irrationele) beweegredenen aan de orde. Vervolgens proberen wij de innerlijke vrouw te versterken die in ons model o.a. de functie heeft van reality check. Het is de innerlijke vrouw die weet wat waar en wat reëel is. Wij sporen dus aan om de irrationele gedachten voor te leggen aan de vrouw die het toetst: is het waar? Is het reëel? Wanneer het nodig is (bijvoorbeeld als overtuigingen erg vast zitten) werken wij nadrukkelijker met cognitief gedragstherapeutische werkvormen.

Wij merken dat wanneer alleen met dit cognitief gedragtherapeutische model gewerkt wordt, mensen vaak op rationeel niveau wel inzien dat hun overtuiging irrationeel is, maar dat ze het moeilijk blijven vinden om het ook echt zo te voelen. Om die reden maken wij ook altijd gebruik van andere modellen (zie ook hieronder beschreven) die deze gevoelslaag wel meenemen.

Afweermechanismen

De meeste stromingen in de psychologie gaan er vanuit gaan dat mensen de pijnlijke werkelijkheid proberen te vertalen naar een meer behapbaar verhaal. Denk bijvoorbeeld aan cognitieve dissonantie (een kromme ervaring of handeling achteraf recht praten), de freudiaanse verdedigingsmechanismen (zoals ontkenning, omkering en verdringing) en de somatisering van psychische pijn (maagklachten krijgen in plaats van de stress verteren). Wij maken vaak gebruik van de taal van de PRI (Past Reality Integration, ontwikkeld door Ingeborg Bosch).

De centrale gedachte van theorieën over afweer is dat iedereen in de kindertijd afweermechanismen aanleert. Deze afweermechanismen hebben hun functie in de kindertijd om pijnlijke ervaringen en niet vervulde behoeften af te dekken. Op volwassen leeftijd blijven wij deze afweermechanismen echter hanteren zonder dat wij ons daar bewust van zijn. Dit leidt tot disbalans en verminderde effectiviteit. Bij het werken met inzicht in afweermechanismen leren we om de oude pijn onder de afweer weer te voelen. Door deze pijn weer te kunnen voelen (en te ervaren dat je dat aankunt) is het niet meer nodig de afweer in te zetten. Een ander element is dat je meer inzicht krijgt in hoe in het hier en nu bepaalde triggers de oude pijn (en daarmee de afweer) kunnen oproepen. Dit wordt symboolwerking genoemd. Wij merken dat het voor mensen heel behulpzaam is om inzicht te krijgen in deze symboolwerking. Het bewustzijn dat het oude pijn is die wordt getriggerd, helpt om de pijn in het hier en nu te relativeren. In termen van de schilden van je innerlijke familie zou je kunnen zeggen dat de innerlijke vrouw het meisje (wanneer zij getriggerd wordt door oude pijn) kan helpen door de pijn te erkennen en tegelijkertijd ook te relativeren door haar duidelijk te maken dat het oude pijn is en niet in het hier en nu actueel. De vrouw blijft bij de pijn van het meisje totdat deze als ware vanzelf weer wegebt.

EMDR

Emdr is de meest effectieve methode voor traumaverwerking. Uiteraard zetten wij dit in bij mensen die bij ons komen met klachten die gerelateerd zijn aan de ervaring van een schokkende gebeurtenis. Zie voor werkwijze de informatie bij het hoofdstuk emdr behandeling.

Emdr is ook behulpzaam bij mildere klachten en bij overtuigingen die veroorzaakt zijn door gebeurtenissen in het verleden. Zie hier weer de link met de schilden van je innerlijke familie en PRI. Als het bijvoorbeeld duidelijk is dat ‘het meisje’ vaak getriggerd word door oude pijn kan emdr helpen om deze oude pijn te verwerken. De link tussen trigger en pijn wordt hiermee sterk verminderd. Via emdr kun je ‘het meisje’ helpen vertrouwen terug te krijgen en te versterken.

Mindfulness

Mindfulness blijkt een belangrijke basishouding te zijn voor innerlijke rust en emotionele gezondheid. Mindfulness draait om leven in het hier en nu. Via mindfulness leren mensen om hun gevoelens en gedachten waar te nemen zonder oordeel, zonder het voor waar aan te nemen en zonder ernaar te hoeven handelen. In ons model is het een belangrijke vaardigheid van de innerlijke vrouw. Het is de innerlijke vrouw die gevoelens kan waarnemen en verteren, zonder zich te laten overspoelen of zich er teveel door laten leiden. Wij kunnen dit toepassen in onze individuele begeleiding maar bieden ook de mogelijkheid om een mindfulness groep te volgen.

Lichaamsgerichte werkwijzen

Waneer mensen het erg moeilijk vinden om hun gevoelens te ervaren en signalen van het lichaam waar te nemen, maken wij gebruik van lichaamsgerichte technieken. U kunt hierbij denken aan o.a. ontspannings- en aardingsoefeningen en focussing.. Door met de aandacht naar de plek in het lichaam te gaan waar spanning of onrust zit, kun je weer contact maken met bijbehorende gevoelens en beelden en deze een plek geven, waardoor er innerlijke rust ontstaat. Wanneer er op dit vlak vele blokkades zitten adviseren wij soms om naast onze begeleiding ook een specifiek lichaamsgericht traject te gaan doen.

Praktische handvatten

Wij reiken uiteraard ook praktische handvatten aan. Denk hierbij aan:
timemanagement, tips voor dagindeling, balans rust en activatie, opbouwschema werk, piekeropdracht, stressbarometer en zelfinzicht bevorderende vragenlijsten zoals bijvoorbeeld: energiegevers en vreters, kwaliteiten, drijfveren en loopbaanwaarden.

Onze benadering is systemisch

Bij DFG nemen we de invloed van de omgeving op mensen serieus. Zowel de formele (regelgeving) als informele omgeving (de mensen met wie iemand te maken heeft) bepalen voor een groot deel het welzijn en de effectiviteit van iemand. Denk hierbij aan een goede band met, versus een verloren vertrouwen in de leidinggevende, een conflict met een collega of juist wederzijdse ondersteuning. Ook zijn privé-factoren belangrijk zoals een goed huwelijk of juist een echtscheiding of ziekte in de familie.

In de begeleiding kijken wij dus niet alleen naar de eigen beleving, overtuigingen en emoties van mensen maar ook naar de (ongeschreven) wetten en regels die iemand van zijn omgeving meekrijgt, zowel in de opvoeding als in het hier en nu. Wij leren cliënten hun manoeuvreerruimte in interacties met hun omgeving te bewaken en waar mogelijk, te vergroten. Hierbij maken we gebruik van het gedachtegoed van de strategische systeemtherapie, EFT (emotionally focused therapy) en het systeemdenken in organisaties. Daarbij is de innerlijke familie van ons schildenmodel een belangrijke metafoor en tegelijkertijd oefenterrein: zo van binnen zo van buiten.